ابو عيسى محمد بن عيسى ترمذيست كه در قريه بوج مربوط ترمذ كنار شمالى جيحون در سنه 200 ه 815 م به دنيا آمد ، و از امام بغلانى و بخارى در خراسان علم حديث فراگرفت ، و به عراق و حجاز رفت . و چون به وطن خود پس آمد ، در آخر عمر نابينا گرديد ، و روز دوشنبه 12 رجب 279 ه اول نومبر 892 م در ترمذ از جهان رفت . ترمذى به قوت حافظه ضرب المثل بود و جم غفير ازو حديث فراگرفتند ، و جامع ترمذى داراى احاديثى است ، كه فقهاء در بعضى احكام و اهل مذاهب بدان تمسك جويند ، و كتاب او از اهم مصادر توضيح خلاف بين مدارس مختلف فقهى است ، كه در بولاق مصر در 1292 ه و لكهنو در 1876 م و در دهلى 1269 ه طبع شده و بروكلمان 12 جلد شروح آن را شمرده است . « 1 » گويند : امام ترمذى كتاب جامع صحيح خود را بر علماى حجاز و عراق و خراسان عرضه داشت ، كه تمام ايشان آن را پسنديدند ، و از كتبى است كه فوائد آن فراوان و تكرار در ان كمتر است . « 2 » آثار ديگر او : 2 / شمائل الترمذى طبع كلكته 1252 ه و ملتان 1282 ه و لكهنو 1288 ه و بولاق مصر 1280 ه و غيره . اين كتاب شروح فراوان دارد . 3 / تسمية اصحاب رسول اللّه . 4 / نوادر الاصول : خطى برلين . 5 / التاريخ . 6 / العلل . « 3 » احمد بن على نسائى : ابو عبد الرحمن احمد بن على بن شعيب ، كه در نساء خراسان در سنه 215 ه 830 م

--> ( 1 ) - بروكلمان 3 / 189 ( 2 ) - مقدمه تيسير الوصول 1 / 9 ( 3 ) - الاعلام 7 / 213 و بروكلمان 3 / 192 ببعد